การจัดทำยุทธศาสตร์ 

02-940-7038

ยุทธศาสตร์ที่ 1 ปี 2561

เขียนโดย กองนโยบายและแผนพัฒนาการเกษตร

การจัดทำยุทธศาสตร์

          เครื่องมือ Balance Scorecard ซึ่งมีกระบวนการประกอบด้วย 6 ขั้นตอน เรียกว่าการคิดแบบเชิงยุทธศาสตร์ มีรายละเอียดดังนี้

           1) การวิเคราะห์ความต้องการทางยุทธศาสตร์  โดยนำความต้องการด้านนโยบาย (Policy Need) ความต้องการของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholder Need) และความต้องการตามภารกิจ (Business  Need)   มาศึกษาวิเคราะห์ หาความต้องการ หรือจุดยืนทางยุทธศาสตร์

          2) การประเมินศักยภาพทางยุทธศาสตร์ เป็นการประเมินศักยภาพองค์กรในการตอบสนองจุดยืนทางยุทธศาสตร์ โดยการทำ SWOT ANALYSIS วิเคราะห์จุดแข็ง  จุดอ่อน โอกาส และอุปสรรค ที่จะทำให้ 3 needs บรรลุ หรือ ไม่บรรลุวัตถุประสงค์ 

          ความหมายของ SWOT

                   S (Strength) = จุดแข็ง/จุดเด่น ภายในองค์กรที่ทำให้ 3  needs บรรลุผลสัมฤทธิ์

                   W (Weakness) = จุดอ่อน/ข้อด้อย ภายในองค์กรที่ทำให้ 3  needs ไม่บรรลุผลสัมฤทธิ์

                   O (Opportunities) = โอกาส/ปัจจัยส่งเสริมจากภายนอกที่ทำให้ 3 needs บรรลุผลสัมฤทธิ์

                   T (Threats) =  อุปสรรค/ภาวะคุกคามจากภายนอกที่ทำให้ 3 needs ไม่บรรลุผลสัมฤทธิ์

          3) การกำหนดทิศทางยุทธศาสตร์

                   - วิสัยทัศน์ (V : VISION) = เป็นอะไร

                   - พันธกิจ   (M : MISSION) = ทำอะไร

                   - ประเด็นยุทธศาสตร์ (SI : Strategic Issue) = ทำอย่างไร

                   - เป้าประสงค์ (G : Goal) = ได้อะไร

          4) การแปลงยุทธศาสตร์สู่การวัดผลและกำหนดกลยุทธ์และโครงการ

                   - ตัวชี้วัด    (KPI : Key Performance Indicator)    

                   - เป้าหมาย (T : Target)

                   - กลยุทธ์    (S : Strategy)           

                   - กิจกรรม/โครงการ (I : Initiative)

          5) การดำเนินงาน

                    1. ดำเนินงานตามแผน

                    2. ติดตามผล

                    3. ประเมินผล/ปรับปรุงและพัฒนา

                    4. รายงานผล

          6) การเชื่อมโยงความสมดุลย์ทรัพยากรทางยุทธศาสตร์

                   - ทบทวนภารกิจและโครงสร้างองค์กร

                   - พัฒนาขีดความสามารถแก่บุคลากร

                   - พัฒนาระบบข้อมูลสารสนเทศ (ICT)

                   - จัดทำงบประมาณแบบมุ่งเน้นกลยุทธ์และวัดความคุ้มค่าทางการเงิน (SPBB+PART)

                   -  ยกระดับภาวะผู้นำแก่ทีมบริหาร

แหล่งที่มา : การผลักดันยุทธศาสตร์ให้เกิดเป็นเชิงนโยบายและแปลงสู่การปฏิบัติ

http://www.opp.go.th/km/network/nw3.doc

 

การจัดทำยุทธศาสตร์

การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมขององค์กร

          การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมขององค์กร ด้วยเทคนิค (SWOT Analysis)  เป็นการวิเคราะห์ศักยภาพปัจจัยภายในด้านจุดแข็ง จุดอ่อน และการวิเคราะห์ศักยภาพปัจจัยภายนอกด้านโอกาส และภาวะคุกคาม ซึ่งมีหลักการ ดังนี้

          1)  การวิเคราะห์ศักยภาพปัจจัยภายในองค์กร เป็นการวิเคราะห์จุดแข็งหรือจุดเด่นอะไรบ้างที่มีผลต่อการพัฒนาองค์กรในการแก้ปัญหาความยากจน และมีจุดอ่อนอะไรบ้างที่มีผลต่อการพัฒนาองค์กรต้องช่วยกันปรับปรุงแก้ไข และช่วยกันเสริมสร้างให้เป็นจุดเด่นต่อไปได้อย่างไร โดยใช้ประเด็นด้านการบริหาร ได้แก่ โครงสร้างการบริหารองค์กร การบริการ คน งบประมาณ วัสดุ อุปกรณ์ สถานที่และการบริหารจัดการ เป็นกรอบในการวิเคราะห์

          2)  การวิเคราะห์ศักยภาพปัจจัยภายนอกองค์กร เป็นการวิเคราะห์ด้านโอกาส ว่ามีโอกาสในการแข่งขันกับกลุ่มองค์กรอื่นๆ ได้อย่างไรบ้าง และการวิเคราะห์อุปสรรค ว่าได้รับภาวะคุกคามจากภายนอกในเรื่องอะไรบ้าง ที่เป็นอุปสรรคต่อการดำเนินงานขององค์กร โดยใช้ประเด็นด้านสังคม เทคโนโลยี เศรษฐกิจ และนโยบาย เป็นกรอบในการวิเคราะห์

          วิธีการดำเนินการด้วยเทคนิค (SWOT Analysis) เป็นการระดม ความคิดเห็นร่วมกันของสมาชิกภายในองค์กร โดยจัดเวทีประชุมแบบมีส่วนร่วมเพื่อให้ทุกคนได้แสดงความคิดเห็นอย่างเป็นประชาธิปไตย การวิเคราะห์ศักยภาพองค์กรด้วยเทคนิค (SWOT Analysis) มีวิธีการขั้นตอนดังต่อไปนี้

1)  ดำเนินการประชุมชี้แจง วัตถุประสงค์ ขั้นตอน วิธีการแสดงความคิดเห็น และให้ความรู้เกี่ยวกับแนวทางในการวิเคราะห์ จุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส และอุปสรรค

2)  จัดเวทีประชุมเพื่อระดมความคิดเห็นเกี่ยวกับความหมายของคำว่า องค์กร เช่น สวัสดิการ ความยากจน การแก้ปัญหาความยากจน แล้วรวบรวมข้อมูลที่ได้ไปกำหนดเป็นคำนิยามศัพท์ปฏิบัติการและเชื่อมโยงข้อมูลนำไปสู่การสร้างยุทธศาสตร์การพัฒนาองค์กรในการแก้ปัญหาความยากจนของข้าราชการในขั้นตอนต่อไป

3)  เมื่อทุกกลุ่มแสดงความคิดเห็นโดยการเขียนลงในแผ่น ฟลิปชาร์ท หลังจากนั้นให้แต่ละกลุ่มนำเสนอในเวที ผู้วิจัยประมวลทุกความคิดเห็นลงในบัตรคำโดยนำจุดแข็งที่เหมือนกันสรุปเป็นภาพรวมเพื่อขอมติก่อนตัดสินใจ

4)  วิเคราะห์ในลักษณะเดียวกันให้ครบทั้งจุดอ่อน โอกาสและอุปสรรค

5)  สรุปผลการวิเคราะห์ให้ครบทุกประเด็นแล้วนำเสนอเป็นภาพรวมจัดแยกกลุ่มให้ชัดเจนและนำเสนอต่อสมาชิกกลุ่ม

 

 

 

 

ความหมายของวิสัยทัศน์ (Vision)

          นักวิชาการหลายท่าน เช่น วิทยากร เชียงกูล (2544 :13) ให้นิยามว่า วิสัยทัศน์ หมายถึง ภาพที่มีลักษณะในใจว่า องค์กร หรือสังคมสามารถที่จะเป็นเช่นใดได้ ความฝันเกี่ยวกับรูปร่างและความสำเร็จในอนาคต เป้าหมายในอนาคต การมองการณ์ไกลที่ผู้นำสามารถมองเห็นและชักชวนให้เพื่อนร่วมงานหรือสมาชิกร่วมมือสร้างสิ่งนั้นขึ้นมา เทียนชัย ชัยสุวรรณ (2539 : 5) กล่าวสรุปว่า วิสัยทัศน์ เป็นการมองเห็นอนาคตและการมีทัศนะเที่ยวไกล ส่วนศิริวรรณ เสรีรัตน์ (2539 : 24) ขยายความว่า วิสัยทัศน์ คือ เป้าหมายที่มีลักษณะกว้างขวางเป็นควมต้องการในอนาคตโดยไม่ได้กำหนดวิธีการเอาไว้ เป็นการสร้างความคิดโดยการใช้คำถาม (เป็นสิ่งที่ดีที่สุด ยิ่งใหญ่ที่สุด บริการดีที่สุด) เป็นรูปแบบข้อเสนอและที่ไม่เจาะจง

          จากความหมายข้างต้นสรุปได้ว่า วิสัยทัศน์ เป็นเรื่องการมองอนาคตข้างหน้า ที่กลุ่มคนหรือ องค์การคาดหวังให้เป็น โดยการวิเคราะห์สภาพแวดล้อมซึ่งอาศัยประสบการณ์และข้อมูลในปัจจุบันเพื่อกำหนดหรือเป้าหมายเอาไว้ล่วงหน้า

ความหมายของ ภารกิจ (Mission)

          ศิริวรรณ เสรีรัตน์ และคณะ (2539 : 25) กล่าวว่า ภารกิจ หมายถึง กิจกรรมขององค์กร ซึ่งจะระบุขอบเขตของการปฏิบัติการขององค์กรในปัจจุบันและอนาคต การยอมรับ ความรับผิดชอบและการทำประโยชน์เพื่อสังคม

          อนิวัช  แก้วจำนง (2555 : 21) กล่าวว่า ภารกิจ  หมายถึง ข้อความที่แสดงให้เก็นถึงกิจกรรม การดำเนินงานหรือแนวทางหลักที่บ่งบอกลักษณะขององค์การในปัจจุบันและสิ่งที่องค์การต้องการจะทำให้เป็นผลสำเร็จ การกำหนดพันธกิจโดยทั่วไปต้องสอดคล้องกับวิสัยทัศน์ โดยข้อความในพันธกิจจะต้องระบุหรือกำหนดให้มีความเกี่ยวพันกับขอบเขตการปฏิบัติการขององค์การ

ความหมายของเป้าหมาย (Goal)

          อนิวัช  แก้วจำนง (2555 : 26) กล่าวว่า เป้าหมาย หมายถึงสิ่งที่องค์การต้องการจะบรรลุหรือเป็นผลลัพธ์ที่เฉพาะเจาะจง สามารถวัดได้อาจมีระยะเวลาเข้ามาเกี่ยวข้อง การกำหนดเป้าหมายองค์การทำให้มองเห็นจุดมุ่งหมายขององค์การที่แน่ชัดและมองเห็นทิศทางที่แน่นอน

ความหมายของวัตถุประสงค์ (Objective)

          ณัฐพันธ์ เขจรนันทน์ และจินตนา บุญบงการ (2544 : 140-141) กล่าวว่า วัตถุประสงค์ หมายถึง เป้าหมายที่มีความเฉพาะเจาะจงและมีผลลัพธ์ที่สามารถวัดได้อย่างเป็นรูปธรรม เมื่อเทียบกับจุดมุ่งหมายขององค์กรในระดับอื่น วัตถุประสงค์เป็นถ้อยแถลงของสิ่งที่ องค์กรต้องการที่จะบรรลุ ซึ่งโดยปกติวัตถุประสงค์จะถูกกำหนดในรูปของความต้องการภายใต้กำหนดระยะเวลาที่แน่นอน โดยวัตถุประสงค์สามารถจะจำแนกตามระยะเวลาออกเป็น 2 ระดับ คือ วัตถุประสงค์ในระยะสั้นซึ่งเกี่ยวข้องกับเป้าหมายการดำเนินงานที่ครอบคลุมระยะเวลาไม่นานซึ่งปกติจะไม่เกิน 1 ปี และวัตถุประสงค์ระยะยาว ซึ่งเป็นความต้องการของธุรกิจที่ครอบคลุมระยะเวลามากกว่า 1 ปี โดยปกติองค์การจะกำหนดวัตถุประสงค์ระยะยาวตั้งแต่ 3 ปี 5 ปี หรือ 10 ปี

          นอกจากนี้วัตถุประสงค์มักจะถูกกำหนดในปริมาณที่ชัดเจนและสามารถวัดได้ และวัตถุประสงค์ยังเป็นส่วนสำคัญสำหรับความสำเร็จขององค์การ วัตถุประสงค์เป็นสิ่งที่ชัดเจนท้าทายสมเหตุสมผล และสอดคล้องกับจุดมุ่งหมายขององค์การในระดับอื่นโดยองค์การที่มีหลายฝ่ายมักจะให้แต่ละหน่วยงานกำหนดวัตถุประสงค์ของตนให้สอดคล้องกันเป้าหมายและวัตถุประสงค์สามารถใช้แทนกันได้

 

ผู้เขียน : ผศ.ดร.ณกมล ปุณชเขตต์ทิกุล

แหล่งที่มา : oknation.nationtv.tv/blog/nakamonTH

2019 การจัดการองค์ความรู้. All Rights Reserved.